Lavanda

Opis sadnice

Lavanda je jedna od najcenjenijih višegodišnjih ukrasnih i aromatičnih biljaka, prepoznatljiva po svom mirisu, srebrnozelenom lišću i ljubičastim cvetovima. Sve češće se gaji kako u privatnim baštama i dvorištima, tako i na većim zasadima, jer nema velike zahteve i odlikuje se dugim životnim vekom. Formira kompaktan, poluloptast žbun koji je dekorativan tokom cele godine, a naročito u periodu cvetanja. Pored estetske vrednosti, lavanda je izuzetno korisna biljka i predstavlja odličnu ispašu za pčele.

Karakteristike biljke

Lavanda je višegodišnja biljka koja u zavisnosti od vrste i sorte može živeti i do 30 godina. Raste u obliku zbijenog žbuna sa drvenastim, dobro razgranatim korenom koji prodire duboko u zemljište, što joj omogućava odličnu otpornost na sušu. Stabljika je kratka i čvrsta, dok se iz nje razvijaju brojne cvetne grane. Listovi su uski, naizmenično raspoređeni, sivozelenkaste boje i blago dlakavi, što biljci daje karakterističan izgled.

Cvetovi su sitni, plavi do ljubičasti, skupljeni u klasaste cvasti, a sadrže eterično ulje intenzivnog i prepoznatljivog mirisa. Upravo zbog tog ulja lavanda se koristi u parfimeriji, kozmetici, proizvodnji sapuna i prirodnih preparata, ali i u aromaterapiji, gde je poznata po umirujućem dejstvu i sposobnosti da smanji napetost, ublaži glavobolje i podstakne opuštanje.

Rast i razvoj

Lavanda je biljka toplih i sunčanih područja i najbolje uspeva na mestima sa mnogo svetlosti tokom cele vegetacije. Prilagođena je različitim nadmorskim visinama, u zavisnosti od vrste, i veoma dobro podnosi letnje suše. Iako je otporna na niske temperature u periodu mirovanja, mlade biljke mogu biti osetljivije na jake i kasne mrazeve.

Cvetanje se odvija tokom letnjih meseci, najčešće od juna do jula, dok kod pojedinih sorti može trajati i duže. U toplim i suvim uslovima cvetanje počinje ranije i intenzivnije, dok hladno i kišovito vreme može uticati na smanjenje kvaliteta i količine eteričnog ulja. Lavanda se razvija postepeno, a pun dekorativni i proizvodni potencijal dostiže nakon nekoliko godina rasta.

Uslovi gajenja

Lavanda nema velike zahteve kada je reč o zemljištu i može uspevati i na siromašnijim, kamenitim i plitkim terenima, pa čak i na kršu. Najbolje rezultate daje na propusnim, rastresitim zemljištima sa dobrim vodno-vazdušnim režimom. Ne podnosi teška, zadržavajuća i stalno vlažna zemljišta, kao ni terene na kojima dolazi do zadržavanja vode.

Idealna pozicija za sadnju je osunčano mesto, zaklonjeno od jakih i hladnih vetrova, gde biljka može nesmetano da se razvija i formira gust, zdrav žbun.

Nega lavande

Održavanje lavande je relativno jednostavno, ali pravilna nega značajno doprinosi dugovečnosti i lepom izgledu biljke. Jedan od najvažnijih zahvata je redovno orezivanje, koje se obavlja kako bi se podstakao rast novih izdanaka i sprečilo ogoljavanje žbuna. Prvih godina orezivanje je važnije kako bi se formirao kompaktan i zbijen oblik, dok se kasnije sprovodi umereno, radi obnavljanja biljke.

Zemljište oko biljaka treba povremeno kultivisati i održavati bez korova, naročito u mlađim zasadima. Iako je lavanda otporna na sušu, u početnim fazama rasta i nakon sadnje preporučuje se povremeno zalivanje, dok se kasnije biljka uglavnom oslanja na prirodne padavine. Preterano zalivanje treba izbegavati, jer može dovesti do propadanja korena.

Sa godinama, stariji zasadi mogu pokazati znake starenja – smanjuje se broj cvetnih izdanaka i intenzitet cvetanja. U takvim slučajevima pravilna rezidba i osnovna nega mogu produžiti životni vek i očuvati dekorativnost lavande.